اساس اهمیت رفتار مادر

«اینکه رفتارمادررابرای کودک مهم برشمردیم به چند دلیل است:

1-وجود حالت تقلید یا همانندشدن درکودک : درطفل خصوصیت همانندشن است ،رفتاربزرگسالان را بدون اراده تقلید می کند،همه چیز او مهم است ،حتی جاروکردن مادر،روزنامه خواندن پدر ،نحوه نزاع دو نفر باهم.

شک نیست دراین همانندی نقش آنکس برای طفل مهم تر است که بیشتر درکنار اوست وآن مادر است .کودک همه ی حرکات وسکنات مادر را زیر نظر دارد ،اطوار واداهای اورا می بیند،چه زشت وچه زیبا آن را انجام می دهد . بخصوص که زمینه ای از تجارب قبلی برای او وجود ندارد تابراساس آن رفتاری راارزیابی کند.

خلاصه آن که شخصیت طفل براین اساس رنگ می گیرد وعادات واخلاق مادر دراونافذ می شود.

 

2- حالت کنجکاوی برای فراگیری :کودک بابسیاری از پدیده های دوروبرخود نامانوس است، به دنبال سرمشقی است که بدان تاسی کند از اوراه ورسم غذاخوردن،لباس پوشیدن ،سخن گفتن ،نظافت ،ودیگرمسائل زندگی را بیاموزد.نخستین سرمشق او مادر است زیرا که دائم درکنار اوست.

 

3- حالت قهرمان پرستی:کودکان به دنبال افرادایده آل وقهرمانان هستند می خواهند فردی ایدآل پیدا کنند ورفتار خود را با او منطبق نمایند.مادر بخصوص اگر توانسته باشد نظر کودک را بیش از دیگران به سوی خود جلب کند نخستین قهرمان زندگی در برابر چشم کودک است .طبعا" هرعملی ساده یا دشوار ،خوب یابدرااز از او تقلید وبدو تاسی می کند.

 

4-میل به شگفت آوردن: کودک خودستاست ومی خواهد تحسین دیگران را بگونه ای متوجه خود سازد،آنچه را که از بزرگسالان می بیندبیان می کند ونشان می دهد،باشدازهرچیز رفتارمادراست،تقلیدازعملیات اوزمینه وموجب خوبی برای طفل جهت نشان دادن خویش است.»(*)

 

*-همان منبع ،ص124

امام زين‏العابدين عليه‏السلام نيز ضمن بيان گوشه‏اى از زحمات طاقت‏فرساى مادر در مسير رشد و تربيت فرزند، مى‏فرمايد: «هرگز كسى را به تنهايى ياراى سپاس و تقدير از مادر نيست، مگر اينكه از خداوند توفيق انجام دادن اين وظيفه را بطلبد.»^(*)

*- محمدمحمّدى رى‏شهرى، ميزان الحكمة، ج 3، ص 712.

 

«پژوهشگران غربى همچون اسپيتز (Spitz) نيز با انجام تحقيقانى، اهميت رابطه كودك با مادر را در رشد جسمانى و روانى كودك نشان داده‏اند. اسپيتز پس از بررسى كودكان جدا از مادر و كودكان در كنار مادر، نتيجه مى‏گيرد كودكان با مادر، از جنبه‏هاى رشد بدنى، ادراكى، حافظه، شناخت محيط، هوش و سرانجام، رشد اجتماعى، بر كودكان جدا از مادر برترى دارند».(*)

*-على مصباح و ديگران، روان‏شناسى رشد با نگرش به منابع اسلامى، سمت، 1374، ج 2، ص 859.

خانواده به منزله مدرسه تربيت كودك است و ايجاد شرايط مساعد در محيط خانواده به عهده پدر و مادر است. روايات اسلامى پدران و مادران را همواره به مسئوليت عظيم پرورش اطفال متوجه نموده، به آنان اندرزهاى لازم داده‏اند.

حضرت امام سجّاد عليه‏السلام مى‏فرمايد: «حق فرزندت بر تو اين است كه بدانى وجود او از توست و نيك و بدهاى او در اين دنيا وابسته به تو هستند؛ بدانى كه در حكومت پدرى و سرپرستى او مؤاخذ و مسئولى، موظفى فرزندت را با آداب و اخلاق پسنديده پرورش دهى، او را به خداوند بزرگ راهنمايى كنى و در اطاعت و بندگى پروردگار يارى‏اش نمايى، به رفتار خود در تربيت فرزندت توجه كنى؛ پدرى باشى كه به مسئوليت خويش آگاه است، مى‏داند اگر نسبت به فرزند خود نيكى نمايد در پيشگاه خداوند اجر و پاداش دارد و اگر درباره او بدى كند مستحق مجازات و كيفر خواهد بود.»  (*)

*- محمّدتقى فلسفى، گفتار فلسفى: كودك از نظر وراثت و تربيت، بخش دوم، چ 18، تهران، هيئت نشر معارف اسلامى، 1367، ص 3.

بنابراين، مرد و زن يعنى پدر و مادر، هر دو مسئول هستند. اما فرهنگ‏سازى كودك چگونه است؟